Βιογραφία – Biography
Γεώργιος Βαφόπουλος (1903-1996)
Ο Γιώργος Βαφόπουλος γεννήθηκε το 1903 στη Γευγελή, εστία μεγάλης και ανθούσας Ελληνικής κοινότητας, από Έλληνες γονείς. Ο παππούς του, Γιώργος Βαφόπουλος, πρόκριτος της κοινότητας, ήταν συνεργάτης του Παύλου Μελά και υπήρξε ένα από τα πρώτα θύματα του Μακεδονικού Αγώνα. Δολοφονήθηκε από κομιτατζήδες έξω από το χωριό Στάθη το 1897. Ο πατέρας του, Θωμάς, προύχοντας και αυτός της Γευγελής, ήταν επίσης συνεργάτης με τούς αρχηγόυς του Μακεδονικού Αγώνα και το σπίτι του ήταν στόχος των κομιτατζήδων. Ο ποιητής είχε πέντε αδέρφια και μαθήτευσε στην περίφημη Αστική Σχολή Γευγελής. Μετά το τέλος του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου η οικογένεια Βαφόπουλου αναγκάστηκε να εκπατρίστει λόγω των βιαιοτήτων των εχθρών του Ελληνικού Στρατού, περιπλανήθημε για αρκετά χρόνια στην Έδεσσα, το Φανό και την Γουμένισσα και κατέληξε στη Θεσσαλονίκη. Τα αγόρια τέλειωσαν εκεί το Γυμνάσιο και τα κορίτσια το Παρθεναγωγείο.
Ο Βαφόπουλος πρωτοεμφανίστηκε στο χώρο της λογοτεχνίας το 1921 με δημοσιεύσεις ποιημάτων του στα περιοδικά Σφαίρα (Γυναίκα) και Νουμάς (Ελεγείο στους αδικοσκοτωμένους). Το 1923 επισκέφτηκε για πρώτη φορά την Αθήνα, γράφτηκε στη Μαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και εργάστηκε ως αντιγραφέας στη Μεγάλη Γραμματική της Ελληνικής Γλώσσης του Γ.Χατζιδάκη. Επέστρεψε συντετριμένος στη Θεσσαλονίκη όταν διαγνώστηκε ότι πάσχει από φυματίωση.
Το 1924 ανέλαβε τη διεύθυνση του περιοδικού Μακεδονικά Γράμματα, από κοινού με τον Κ.Κόκκινο. Τότε γνωρίστηκε με την μετέπειτα (1931) σύζυγό του και επίσης ποιήτρια, την όμορφη και εκκεντρική Ανθούλα Σταθοπούλου, με την οποία είχε μία θυελλώδη και πολλες φορές απελπιστική σχέση με αποτέλεσμα το 1931 να αποζητήσει ψυχική ανακούφιση σε μοναστήρι του Αγίου Όρους. Ο θάνατός της απο φυματίωση το 1935 τον έφερε στα όρια της απελπισίας.
Το 1925 κλήθηκε να υπηρετήσει στο Α΄ Σύνταγμα Αθηνών, απαλλάχτηκε όμως από τη θητεία του ένα χρόνο αργότερα, λογω της ασθένειάς του. Το 1927 με εισήγηση του Κωστή Παλαμά δημοσιεύτηκαν στη Νέα Εστία εφτά ποιήματά του. Το 1932 διορίστηκε σαν υπάλληλος στο Δήμο Θεσσαλονίκης. Ένα από τα μεγάλα του έργα ήταν η ίδρυση το 1938 της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Θεσσαλονίκης (την οποία και διηύθυνε ως το 1963). Τον ίδιο χρόνο γνωρίστηκε με την νεαρή μαθήτρια Αναστασία Γερακοπούλου, αργότερα (1946) δεύτερη σύζυγός του.
Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής αποσπάστηκε στη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Αθήνας, όπου γνωρίστηκε με τον Ι.Μ.Παναγιωτόπουλο, τον Γιώργο Θέμελη (με τους οποίους συνδέθηκε στενά), τη Γαλάτεια Καζαντζάκη, τον Καίσαρα Εμμανουήλ, το Στέλιο Ξεφλούδα, τον Τάσο Αθανασιάδη, τον Τέλλο Άγρα, και άλλους λογοτέχνες. Το Μάρτιο του 1951 ταξίδεψε στην Αγγλία με πρόσκληση του Βρετανικού Συμβουλίου, για να μελετήσει το σύστημα λειτουργίας των εκεί βιβλιοθηκών. Επισκέφτηκε πολλές χώρες της Ευρώπης και τις Η.Π.Α.
Ο θάνατος το 1954 του αγαπημένου του πατέρα, που είχε τυφλωθεί το 1939 σε ατύχημα, τον συγκλόνισε. Το καλοκαίρι του 1955 επέστρεψε για λίγο στη Γιουγκοσλαβία, όπου προσπάθησε να βρεί τον τάφο του παππού του, ο οποίος δυστυχώς είχε καταστραφεί ολοσχερώς. Το καλοκαίρι του 1962 πέθανε η μητέρα του Ρούσσα.
Η βαριά καρδιακή προσβολή που έπαθε το 1974 ήταν καθοριστική στην πορεία της ζωής του, και τότε αποφάσισε με την συγκατάθεση της γυναίκας του, να δωρίσουν όλη την περιουσία τους στον Δήμο Θεσσαλονίκης. Έτσι, το 1983 με δωρεά του ποιητή και της Αναστασίας ιδρύθηκε το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο Θεσσαλονίκης. Επίσης, το ξεύγος έγιναν οι κύριοι δωρητές για την ανέγερση της νέας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Θεσσαλονίκης.
Ο Βαφόπουλος υπήρξε μέλος της επιτροπής απονομής λογοτεχνικών βραβείων του Δήμου Θεσσαλονίκης, της επιτροπής του διαγωνισμού Μαρίας Ράλλη, Γενικός Γραμματέας και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Κρατικού Θεάτρου Θεσσαλονίκης, αντεπιστέλλον μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, της επιτροπής του κινηματογραφικού φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, της επιτροπής απονομής συντάξεως στους λογοτέχνες, επίτιμος διδάκτωρ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τιμήθηκε με τον Α΄ Έπαινο του διαγωνισμού διηγήματος της Νέας Εστίας, με το Βραβείο της πόλεως Θεσσαλονίκης, με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης, με το Βραβείο Ποίησης του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών και τιμήθηκε με το μετάλλιο του Τάγματος του Φοίνικα από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο. Πέθανε από επιπλοκές πνευμονίας το 1996 σε ηλικία 93 χρόνων.
George Vafopoulos (1903-1996)
George Vafopoulos was born of Greek parents at Gevgeli. His grandfather George Vafopoulos senior was a collaborator of Pavlos Melas, the symbol of the Greek Struggle for Macedonia, and was assassinated by Komitadjis in the village Stathis near Thessaloniki. His father, Thomas Vafopoulos was an agent of the Greek Army during the Second Balkan War, and the family was forced to emigrate to Thessaloniki in 1916 to escape the brutality of the enemies of the Greek Army which was fighting for the liberation of Macedonia.
George Vafopoulos was raised in a family devoted to the arts and education. His love of mathematics led him to enroll at the Physics and Mathematics School at Athens University, but he was diagnosed with tuberculosis and his ill health forced him to abandon his studies and return to Thessaloniki. Later, he read philosophy and literature at the Aristotelian University in Thessaloniki, and he gradually made himself part of the City’s intellectual and cultural life as a member and then leader of the City Council, and as founder and, from 1938 to 1963, Director of the City Library.
Vafopoulos began to write in the 1920’s and went on to produce 12 books of poetry as well as, plays and critical studies. In 1924 he published C.P. Cavafy’s work in the journal ‘Macedonian Letters’. In 1924 he met the young and beautiful poet and playwright Anthoula Stathopoulou, with whom he had a passionate and turbulent relationship that led him to seek refuge for several months in a monastery in Mount Athos. Anthoula and he were married in 1931 and her tragic death in 1935 because of tuberculosis devastated him.
In the thirties he was co-editor of ‘Macedonian Days’, the journal which became in effect the manifesto of the ‘School of Salonica’ and thus largely responsible for the introduction of literary modernism to Greece. He also published five volumes of autobiography covering the years 1930 to 1964, an essential guide to literary life as it flourished in that period.
He met his second wife Anastasia Gerakopoulos in the late thirties, and they developed a loving and balanced relationship. They got married in 1946 and they lived happily together until his death in 1996 at the age of 93. George Vafopoulos and his wife became generous benefactors of the arts in Thessaloniki. They established the highly regarded Vafopoulio Cultural Center and became the major donors for the construction of the Public Library of the city.
During his lifetime, George Vafopoulos was honored by the Greek State and made a Commander of the Order of the Phoenix. He was the Secretary General of the First State Theater of Thessaloniki (1944) and a member of the Board of Directors of the State Theater of Northern Greece (1964-1967). He was also the recipient of the Kostas and Helen Ourani Award of the Academy of Athens, and, from his beloved City of Thessaloniki, he received the Order of Honour. He is considered one of the greatest poets of the 20th century in Greece.
